Bu yazı profesyonel bir turizm rehberi tarafından hazırlanmamıştır ancak doğma büyüme Samsunlu olan ve yazıda adı geçen yerleri görmüş biri olarak kişisel tavsiyelerimi içermektedir. Girdilerle ilgili metinler Samsun Valiliği, Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Samsun Büyükşehir Belediyesi’ndeki tanıtım metinleri temel alınarak derlenmiştir. İyi okumalar.
Onur Anıtı
Onur Anıtı, Samsun’un İlkadım ilçesindeki Atatürk Parkı’nda yer alan ve şehrin simgesi hâline gelen anıttır. Mustafa Kemal’in Samsun’a çıktığı noktaya dikilen anıt Kurtuluş Savaşı‘nın başlangıcı sayılan bu anı simgelemektedir.
Anıtın heykeli Samsun Valisi Kâzım Paşa tarafından Samsun halkı adına Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel’e 1927 yılında sipariş edilmiş, aynı yıl 19 Mayıs günü kaidenin resmî temel atma töreni yapılmıştır. 1928 yılında Viyana‘da başlayan heykelin yapım süreci 1931 yılında sonlanmış ve heykel kaidesine 29 Ekim 1931 tarihinde dikilmiştir.
Krippel, heykeldeki vücut ölçüleri ve surat kompozisyonunda daha önceki çalışmaları için Mustafa Kemal Atatürk’ün Ankara’daki ikâmetine giderek aldığı ölçüleri esas almış, heykelin çalışmalarını da Türkiye’de gerçekleştirmiştir. Heykelin tunç döküm işlemleri ise 1928 yılında Viyana’daki Vereinigte Metallwerke dökümhanesinde başlamış ve 1931 yılında 32 parça hâlinde sonlanmıştır. anıtın açılış törenine askerî bando, askerî kıta, şehirde görevli kolluk kuvvetleri, dernek ve resmî kurumlar, siyasetçiler, yerel halk ve çevre halkı katılım göstermiştir. Bandonun İstiklâl Marşı’nı çalmasının ardından öncelikle Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal’in gönderdiği şu telgraf okunmuştur:
Salim Bey, Samsun Valisi
Muhterem Samsun halkının şahsıma karşı besledikleri asil duyguların kıymetli bir tezahürünü bildiren telgrafınızdan pek mütehassıs oldum. Teşekkür, muhabbet ve selamlarımın halka arzını rica ederim.
Reis-i Cumhur Gazi Mustafa Kemal
Gazi Müzesi
Mıntıka Palas Oteli, 1902 yılında Jean İonnis Mantika tarafından bir otel olarak inşa edilmiştir. İki katlı olan yapının dış duvarları yığma tuğla, iç bölmeleri bağdadî olarak yapılmıştır. Mustafa Kemal Paşa Samsun’a çıktığında bu otelde kalmıştır.
Samsun Gazi Müzesi olarak hizmet veren bina, 1902 yılında Jean İonnis Mantika tarafından 509 metre kare alan üzerine, altında dört mağazası bulunan otel olarak inşa edilmiştir. Mustafa Kemal Paşa 9. Ordu Müfettişi olarak 19 Mayıs 1919 Pazartesi günü sabahı saat 8’de çalışma arkadaşlarıyla birlikte Samsun’a çıktığında kaldığı ilk yer burasıdır. Otelin adı zamanla Mıntıka Palas Oteli’ne dönüşmüştür. O tarihte kullanılmayan ve dolayısıyla içi boş olan bina Mutasarrıf Ethem Bey ve Muhasebe-i Hususiye Müdürü Osman (Atlı) Bey tarafından Askeri Hastaneden karyola, komşulardan yatak ve yorgan, daireden masa, sandalye, yazı takımı gibi eşyalar getirtilerek Ulu Önder’in hizmetine sunulmuştur. Samsun’a eşi Latife Hanım’la ikinci gelişlerinde (20-24 Eylül 1924) Şahinzade Remzi Bey’in evinde konuk olmuşlardır.12 Haziran 1926 yılında İstanbul’a vapurla hareket eden bir heyet ile de Atatürk’e Mıntıka Palas Oteli’nin anahtarı,19 Mayıs 1919’un anısı olarak teslim edilir. Samsun’a üçüncü (16-18 Eylül 1928) ve dördüncü (22-26 Kasım 1930) gelişlerinde Samsun halkı tarafından kendisine armağan edilen bu binada kalır.
Bandırma Vapuru Müzesi
Bandırma Gemisi, 19 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşlarını, 9. Ordu Kıtaatı Müfettişliği görevini icra etmeleri maksadıyla Samsun’a getiren ve Türk Milli Mücadelesinin Anadolu üzerinden başlatılmasında en önemli görevi icra eden bir vasıta olarak tarihimizde önemli bir yere sahiptir. Bandırma Gemisi, başta Mustafa Kemal Paşa olmak üzere Milli Mücadele’nin Anadolu içlerine doğru ilerleyip tüm yurda yayılmasında büyük görevler üstlenen önemli subayları, üç günlük deniz yolculuğunun ardından İstanbul’dan Samsun’a getirmiş ve adeta bir milletin kaderini taşıyan vasıta olmuştur.
Bandırma Gemi Müze iki alan olarak teşkil edilmiştir. Gemi Müze alanı ve Açık Hava Müze alanı. Gemi orijinal Bandırma Gemisinin birebir ölçülerindedir. Gemiye çıkış yaptığınızda yerlerde bulunan yeşil renkli yönlendirme oklarını takip ederek tüm bölümleri rahatça gezebilirsiniz. Gemi’ye çıkış alanı geminin arka güverte kısmından olmaktadır.
Batı Park
Batıpark Amazon Adasında zemin ve yerin sağlam olması amacı ile oluşturulmuş 2 tepeye dev aslan figürleri yerleştirilmiştir. Bir Aslan heykelinin bulunduğu bölge yaklaşık 160 metre kare olup içerisinde hediyelik eşya satış reyonu, dia gösteri merkezi, seyir terasları ve kafeterya yer almaktadır.
Samsun’da İlkadım’da bulunan 825.000 metre karelik Batıpark Konsept Projesi içerisinde yer alan tesisler, piknik alanları, seyir terası, balık restoranları, Amazon kanalı gibi rekreasyon alanları verilmiştir. Dolgu alanında 730 metre uzunluğunda ve 10 metre genişliğinde ve 1,75 metre derinliğinde su kanalı projesi ile, Eski Yalova Gemisi koyu ile Kürtün Irmağı ağzı koyu arası birleştirilmiş, deniz tahkimatı ile kanal arasında tepecikler ve suni bir ada oluşturulmuştur. Amazon Ada Çevresi Düzenlemesi çalışmalarında Amazon Heykelinin etrafı kaplamaları ile birlikte deniz tarafı tahkimat çalışmaları ile bu ada üzerinde Samsun şehrine turizm açısından çok iyi şekilde katkı sağlayacak, Amazon Köyü’nün yapım işlemleri tamamlanmıştır. Konsept içerisinde mağaralar ana kraliçenin yatak odası ve mutfağı, zindan, kraliçenin silah odası, kral mezarı, diğer savaşçıların sergilendiği salon ile 3 adet çadır ve şelale bölümleri bulunmaktadır.
Çiftlik (İstiklal) Caddesi ve 56lar
Asıl adı İstiklal Caddesi olan ama halk arasında Çiftlik Caddesi olarak bilinen yer, Samsun’da gezilecek yerler arasındadır ve şehrin en popüler caddesidir. Samsun’un meşhur Çiftlik Caddesi, İstanbul’daki İstiklal Caddesi‘ni anımsatmaktadır.
Özellikle şehir dışından Samsun’a gelen ziyaretçilerin ilk ziyaret ettikleri yerlerin başında Çiftlik Caddesi gelmektedir. Yaklaşık 700 metre uzunluğundaki Çiftlik’te Samsun’un meşhur yemeklerinden biri olan Samsun dönerini tadabileceğiniz pek çok restoran bulunmaktadır. Cadde, mağazaları ve lokantaları ile Samsun’un en işlek caddelerinden bir tanesi olma özelliğini taşımaktadır.
Mecidiye Caddesi ve Saathane (Eski Samsun)
16. yüzyıl Avrupa’sında yaygın olan saat kulesi geleneği, Osmanlılarda ancak 18. ve 19. yüzyıllarda batıdan doğuya doğru giderek yaygınlaşmıştır. Özellikle II. Abdülhamid devrinde hız kazanan saat kulesi yapımı, bu sayede Osmanlı Coğrafyasına yayılmıştır. Samsun Saat Kulesi, II. Abdülhamid’in vilayetlere gönderdiği saat kulesi yapılması iradesi vesilesiyle inşa edilmiştir. II. Abdülhamid’in tahta çıkışının onuncu yıl dönümü olan 1886 yılında, o dönemki adıyla İskele Meydanı’nda, saat kulesinin inşaatına başlanmış, 1887’de de açılışı yapılmıştır. Samsun Saat Kulesi, yangın ve gözetleme kulesi olarak da kullanılmıştır.
1933’te bakımı yapılan saat kulesinin eski mekanik saati elektrikle çalışan başka bir saatle değiştirilmiştir. 1943 Lâdik Depremi’nde hasar görmüş ve sökülmüştür. 1977’de yeniden inşa edilen saat kulesi, Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından 2001 yılında, Saathane Meydanı düzenlemelerinde orta eksene kaydırılarak 1886’daki kulenin aslına uygun bir şekilde yeniden inşa edilmiştir. Yapı, çokgen kaideli ve gövdeli bir plan şekline sahiptir.
Atakum Sahili
Atakum 10 adet mavi bayraklı plajıyla, sahilde yer alan eğlence ve yeme-içme yerleri, bisiklet yolu ve kilometrelerce uzanan sahilleriyle yaz aylarında yerli ve yabancı turistlerin gözdesi konumundadır. Plajlarda sık aralıklarla inşa edilen soyunma kabinleri ve tuvaletler ücretsiz olarak hizmet vermektedir. Ayrıca sahil yolu boyunca alışveriş merkezi, sinema, dinlenme alanları, parklar ve iskeleler bulunmaktadır. Gününüzü gün batımında iskelede ve sahil yolunda yürüyerek, eğlenerek geçirebilir, Samsun’un tadını çıkarabilirsiniz.
Şahinkaya Kanyonu (Vezirköprü)
Vezirköprü’nün 17 km. kadar kuzeybatısında bulunan Kanyon (Yarmavadi), Altınkaya barajının en dar yeri olma özelliği ile de dikkat çeker ve yaklaşık 1500 metre uzunluğundadır. Vezirköprüde sadece Osmanlı ve Selçuklu değil, Hititlere kadar uzanan bir medeniyet geçmişinin izleri ve birikimleri var. Hitit Krallarının tahta çıkarken kutsandığı yer de Vezirköprü’dedir. Altınkaya Barajı’nın en derin noktasını oluşturan ve Ulubey Kanyonu’nun ardından Türkiye’nin ikinci büyük kanyonu olan Şahinkaya Kanyonu yaklaşık 1500 metre uzunluğunda 324 metre yüksekliğinde olup 2012 yılında ulusal turizm bölgesi ilan edilmiş ve 2015’te de tabiat parkı yapılmıştır.
Şahinkaya Kanyonu şehir merkezine oldukça uzak ve ancak Vezirköprü ilçe merkezinin de gezi programına eklenmesi ile bir gününüzü tamamıyla dolduracak bir destinasyon. Şahinkaya Kanyonu’nda vapur gezisi yapabilir, tarihi Vezirköprü evlerini ve hanlarını ziyaret edebilirsiniz. Yakındaki Vezirsuyu tabiat parkını da ziyaret edebilirsiniz. Hem doğa hem de kültür turizmini kapsayan bir program olacaktır.
Nebiyan Dağı
Nebiyan Dağı, Samsun’un 19 Mayıs ilçesinde yer alan dağ. Ormanları, yaylası ve suyu nedeniyle ilçenin ziyaret noktalarından biri olup Kültür ve Turizm Bakanlığınca turizm merkezi olarak belirlenmiştir. 1224 metre yüksekliğinde dağ aynı zamanda dağcılık ve doğa yürüyüşü için tercih noktalarındandır.
Kızılırmak Deltası ve Geleriç Ormanı
Delta ovası, denizden güneye doğru basamaklar halinde yükselmektedir. Deltanın gerisinde, Kızılırmak Nehrinin her iki kenarında yay şeklinde uzanan ve yükseklikleri 600-800 metreye varan Kuzey Anadolu Dağlarının ilk sırasını oluşturan platolar, daha geride ise 1000-1500 metre yüksekliğindeki dağlar yer almaktadır.
Kızılırmak Deltası, doğal özellikleri büyük ölçüde korunabilmiş ülkemizin Karadeniz kıyısındaki tek sulak alanıdır.
Deniz, ırmak, göl, sazlık, bataklık, çayır, mera, orman, kumul ve tarım alanları gibi farklı ekolojik karakterlerdeki habitatların bir arada bulunması, besin maddelerince zenginlik ve uygun iklim koşulları deltanın eşine az rastlanır ölçüde biyolojik çeşitliliğe sahip olmasını sağlamıştır.
Kızılırmak Deltası, biyolojik üretim yönünden bol gıda ihtiva eden karakterde bir sulak alan ekosistemidir. Deltada bulunan göller, sazlıklar ve bataklıkların plaktonlar ve omurgasız canlılar bakımından zengin oluşu alanın değişik türde zengin faunaya sahip olmasını sağlamıştır. 16000 hektarlık alanda 100.000 su kuşunun barınması deltanın besin maddesince ve fauna elemanlarınca zenginliğinin en iyi göstergesidir.
Deltada bulunan göllerde sazan, sudak, has kefal, mersin merinosu, alabalık türlerine ait zengin balık popülasyonları mevcuttur. Ayrıca bol miktarda kerevit bulunmaktadır.
Deltada bugüne kadar 308 kuş türü saptanmıştır. Bu sayı, Türkiye kuşlarının %74’ü olup, Türkiye’de Göksu Deltasından (332 tür) sonra bir alanda tespit edilmiş en yüksek sayıdır. Bölgede görülen türlerden büyük deniz düdükçünü ve kuzey incir kuşu bugüne dek Türkiye’de sadece Kızılırmak Deltasında saptanmıştır. Yine küçük kiraz kuşu ve ak kiraz kuşu son 25 yılda Türkiye’de sadece Kızılırmak Deltasında görülmüştür.
Kızılırmak Deltasında bulunan Galeriç ormanı, Ülkemizdeki nadir subasar ormanlardan birisidir.
The Lectures 